	Chłopi \| inne lektury \| kontakt \| reklama \| studia

	• streszczenie • opracowanie • bohaterowie • życie i twórczość autora • test

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Chłopi

Konwencje literackie w „Chłopach”

W powieści mamy do czynienia z modnymi wówczas literackimi przedstawieniami tematu. Na kartach Chłopów odnajdujemy: impresjonizm, naturalizm, symbolizm i realizm.

Impresjonizm to kierunek artystyczny, zapoczątkowany przez francuskich malarzy (Monet, Renoir, Degas, Manet), skąd pisarze zaadoptowali go na potrzeby literatury. Polega na zapisie ulotnych wrażeń z subiektywnego punktu odbiorcy. Rejestrował chwile ciągle zmieniającego się świata, z powodu tego wprowadził technikę synestezji (łączenie ze sobą efektów dźwiękowych, kolorystycznych, zapachowych i dotykowych).

Impresjonizm widoczny jest głównie w pisarskiej technice opisów przyrody: „A pod nimi, jak okiem ogarnąć, leżały szare pola niby olbrzymia misa o modrych wrębach lasów - misa, przez którą, jak srebrne przędziwo rozbłysłe w słońcu, migotała się w skrętach rzeka spod olch i łozin nadbrzeżnych. Wzbierała w pośrodku wsi w ogromny podłużny staw i uciekała na północ wyrwą wśród pagórków; na dnie kotliny, dokoła stawu, leżała wieś i grała w słońcu jesiennymi barwami sadów - niby czerwono-żółta liszka, zwinięta na szarym liściu łopianu, od której do lasów wyciągało się długie, splątane nieco przędziwo zagonów, płachty pól szarych, sznury miedz pełnych kamionek i tarnin-tylko gdzieniegdzie w tej srebrnawej szarości rozlewały się strugi złota - łubiny żółciły się kwiatem pachnącym, to bielały omdlałe, wyschłe łożyska strumieni albo leżały piaszczyste senne drogi i nad nimi rzędy potężnych topoli z wolna wspinały się na wzgórza i pochylały ku lasom”.

Oprócz tego obszernego fragmentu z pierwszych kart dzieła, w którym natura jest malowana przez Reymonta jasnymi i kolorowymi plamami, z naciskiem na działanie powietrza i światła oraz ulotność chwili, wnikliwy czytelnik odnajdzie cechy tego kierunku również w innych, późniejszych fragmentach: „Dzień się już czynił coraz większy, zorze rozsączały się w martwe siności, że na niebie poczynały gorzeć jakoby krwawe łuny pożarów jeszcze nie dojrzanych, i tak się galanto rozwidniało, iż ano bory wyrastały dokoła czarną obręczą, a wielka droga, obsiadła rzędami topoli pochylonych, utrudzonych jakoby w ciężkim chodzie pod wzgórze, dźwigała się coraz widniej na światłość, zaś wsie, potopione w mrokach przyziemnych, wyzierały gdzieniegdzie pod zorze, kieby te czarne kamienie spod wody spienionej, i poniektóre już drzewa co bliższe srebrzyły się całe w rosach i brzaskach. Słońca jeszcze nie było, czuło się jeno, że leda pacierz wyłupie się z tych zórz rozgorzałych i padnie na świat, któren dolegiwał ostatków, ozwierał ciężko mgławicami zasnute oczy, poruchiwał się ździebko, przecykał z wolna, ale jeszczech się lenił w słodkim, odpoczywającym dośpiku, bo cichość padła barzej w uszach dzwoniąca, jakoby ziemia dech przytaiła - jeno wiater, jako to dychanie dzieciątka, cichuśki powiał od lasów, aż rosy potrzęsły się z drzew”.

Naturalizm to kierunek artystyczny, który zapoczątkował francuski pisarz Emil Zola. W swym szkicu krytycznym, zatytułowanym „Powieść eksperymentalna”, sformułował główne założenia naturalizmu. U światopoglądowych podstaw tego nurtu leże wiara, że ludzki świat podlega przede wszystkim biologicznym prawom natury: walki o byt, dziedziczeniu cech. Według tego, postępowanie człowieka, który jest integralną częścią natury, jest zdeterminowane biologicznymi popędami, instynktami, odruchami, a nie odczuwanymi emocjami. Jako technika pisarska naturalizm charakteryzuje się surowym opisem, zarzucaniem czytelnika makabrycznymi szczegółami, ponieważ nie dba o estetyczne wrażenia. Za cel stawia sobie obnażanie drastycznej prawdy o rzeczywistości.

Naturalizm obecny jest we fragmentach opisujących życie mieszkańców Lipiec. Charakteryzują się one drobiazgowością i naciskiem na szczegóły brzydoty świata, jak i eksponowaniem fizjologii czy biologii otoczenia. Najbardziej znanym jest fragment dotyczący przedśmiertnych chwil Kuby Sochy, w których Jambroży odkrywa, że parobek odrąbał sobie chorą nogę: „Weszli do stajni, Jambroży zabrał się ostro do trzeźwienia; Kuba leżał bezwładny, dychał coś niecoś i rzęził przez zwarte zęby, że trzeba było je nożem podważać by mu nieco wody wlać do gardła. Nogę miał przerąbaną w kolanie, ledwie się trzymała na skórze i obficie krwawiła. Na progu czerwieniły się plamy krwi i leżała okrwawiona siekiera, a taczalnik do naostrzania, któren zawsze stał pod okapem stajni, walał się teraz pod progiem. - Juści, sam sobie obciął. Bał się szpitala, myślał głupi, że sobie pomoże, ale twardy chłop, ale zawzięty! Jezus, żeby sobie samemu obcinać kulasa! Prosto nie do wiary! Krew go mocno odeszła. Kuba otworzył naraz oczy i wodził nimi dosyć przytomnie. - Odleciała? Dziobnąłem dwa razy, ale mnie zamroczyło... - szeptał.”.

strona: 1 2

Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Naturalizm obecny jest we fragmentach:
a) opisujących życie mieszkańców Lipiec
b) opisujących hierarchię wiejską
c) przedstawiających następstwo pór roku
d) opisujących lipiecką przyrodę
Rozwiązanie

Przykładem odwołania się do symboli jest m.in.:
a) bitwa o las
b) scena śmierci Macieja Boryny
c) opowieść Rocha
d) scena wesela Boryny
Rozwiązanie

Impresjonizm widoczny jest głównie w pisarskiej technice opisów:
a) zwyczajów i obrzędów
b) wyglądu mieszkańców
c) prac polowych
d) przyrody
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

Streszczenia	Opracowanie
• „Chłopi” – streszczenie szczegółowe • „Chłopi” – streszczenie w pigułce	• Geneza „Chłopów” • Życiorys Stanisława Władysława Reymonta • Kalendarium twórczości Reymonta • Czas i miejsce akcji „Chłopów” • Narracja „Chłopów” • Kompozycja „Chłopów” • Problematyka „Chłopów” • Język „Chłopów” • „Chłopi” – młodopolska powieść czy epopeja? • „Chłopi” jako epopeja • Obyczaje mieszkańców Lipiec • Interpretacja tytułu „Chłopi” • Konwencje literackie w „Chłopach” • Motywy literackie w „Chłopach” • „Chłopi” na dużym ekranie • Najważniejsze cytaty z „Chłopów” • Bibliografia
Bohaterowie
• Maciej Boryna – szczegółowa charakterystyka • Antek – szczegółowa charakterystyka • Jagna – szczegółowa charakterystyka • Hanka – szczegółowa charakterystyka • Charakterystyka pozostałych bohaterów „Chłopów” • Jagustynka - charakterystyka postaci • Kuba Socha - charakterystyka postaci

Tagi:
• Cechy epopei na przykładzie Chłopów Reymonta • Cechy epopei w Chłopach • Impresjoniz w Chłopach • Naturalizm w Chłopach • Reymont biografia